Finlandiya, nükleer enerji alanında çarpıcı bir adım atarak, dünyanın ilk kalıcı nükleer atık deposu “Onkalo”yu hizmete sunmaya hazırlanıyor. Ülkenin güneybatısındaki Eurajoki bölgesinde, 433 metre derinlikte inşa edilen bu dev tesisin işletme lisansının bu ay sonuna kadar alınması bekleniyor. Yaklaşık 1 milyar Euro maliyetle hayata geçirilen proje, Fince’de “mağara” anlamına geliyor ve geçici alanlarda bekletilen radyoaktif atıklara kalıcı bir çözüm getirmeyi amaçlıyor.
Onkalo, Finlandiya’daki beş nükleer reaktörden elde edilen toplam 6 bin 500 ton uranyum kapasiteli kullanılmış yakıtı tamamen yalıtmak için tasarlandı. Nükleer atıkların güvenli bir şekilde yer altında saklanması amacıyla bilim ve mühendisliğin en ileri yöntemleri kullanılacak. Soğutma tanklarında bekletilen kullanılmış yakıtlar, korozyona karşı son derece dayanıklı bakır kapsüller içine yerleştirilerek 1,9 milyar yıllık antik kaya oluşumlarının içine oyulmuş tünellere indirilecek.
Bakır kapların yerleştirildiği delikler, özel bentonit kili ile doldurulacak ve her bertaraf tüneli dolduğunda beton kapaklarla kapatılacak. Bu yöntem sayesinde, radyoaktif maddelerin insanlık tarihinin çok ötesinde, en az 100 bin yıl boyunca çevreye sızma riski olmadan güvenli bir şekilde saklanması sağlanacak.
Finlandiya’da, bu projeye yönelik halkın yüksek güveni dikkat çekiyor. Fransa gibi bazı ülkelerde nükleer atık tesislerine karşı güçlü bir toplumsal muhalefet bulunurken, Finlandiya halkı yerel denetim mekanizmalarına olan güveni sayesinde projeyi tam anlamıyla destekliyor. Ancak bazı çevre örgütleri, gelecekte olabilecek depremler veya buzul çağları gibi öngörülemeyen jeolojik risklerin güvenliği tehlikeye atabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Finlandiya yasaları, ülkede üretilen nükleer atıkların kendi topraklarında imha edilmesini zorunlu kılıyor. Hükümetin, gelecekte planladığı yeni nesil küçük modüler reaktörlerin atık yönetimi konusundaki değerlendirmelerinin ise önümüzdeki yıl tamamlanması öngörülüyor.
