İran’ın kısa menzilli hava savunmasını güçlendirmek amacıyla Çin yapımı yüzlerce taşınabilir füze sistemi almak üzere anlaşma yaptığı iddia edildi. Sözleşmenin 300 ila 400 insan tarafından taşınabilir hava savunma sistemini kapsadığı ileri sürüldü.
Anlaşmanın henüz Çin veya İran tarafından doğrulanmaması, sevkiyatın miktarı ve takvimi üzerindeki belirsizliği koruyor. İddianın doğrulanması halinde sipariş, savaş sırasında savunma altyapısı zarar gören İran’ın en büyük kısa menzilli hava savunma alımlarından biri olacak.
Anlaşmanın bedeli 70 milyon dolar
İddiaya göre anlaşmanın toplam değeri 60 milyon ila 70 milyon dolar arasında bulunuyor. Sipariş kapsamında Çin yapımı QW-12 ve FN-16 sistemlerinin İran’a gönderilmesi planlanıyor.
Sözleşmenin İran tarafı ile Çinli tedarikçi arasında aracılık yaptığı belirtilen Hong Kong merkezli Zhongqing Baoshang International Investment üzerinden imzalandığı öne sürüldü. İlk partinin önümüzdeki haftalarda teslim edilmesi bekleniyor.
Teslimat takvimi, kesin sistem sayısı ve sözleşmenin uygulanmasına ilişkin ayrıntıların değişebileceği belirtiliyor. Haber hazırlanırken anlaşmayı doğrulayan kamuya açık bir İran veya Çin açıklamasına ulaşılamadı.
Sevkiyat için Pakistan rotası
Sevkiyat planına ilişkin iddialar, füzelerin Çin’in batısındaki Urumçi kentinden hava yoluyla çıkarılmasını öngörüyor. Sistemlerin daha sonra Pakistan üzerinden İran’a ulaştırılacağı ileri sürülüyor.
Ancak sevkiyatın Pakistan’dan kara yoluyla mı yoksa hava yoluyla mı devam edeceği bilinmiyor. Pakistan ordusunun halkla ilişkiler birimi, ülkenin Çin’den İran’a hava savunma silahı taşınmasına aracılık edeceği yönündeki iddiaları “tamamen uydurma ve asılsız” olarak nitelendirdi.
Pakistan’ın itirazı, iddia edilen güzergâh üzerindeki en önemli belirsizliği oluşturuyor. Alternatif bir taşıma hattına ilişkin doğrulanmış bilgi de bulunmuyor.
Dronlara karşı hareketli kalkan
QW-12 ve FN-16, alçaktan uçan savaş uçakları, helikopterler ve insansız hava araçlarına karşı kullanılmak üzere geliştirilen kızılötesi güdümlü, omuzdan atılan karadan havaya füze sistemleri olarak biliniyor.
Taşınabilir sistemler, sabit hava savunma bataryalarından farklı olarak küçük ekipler tarafından hızla konuşlandırılabiliyor. Yerlerinin kısa sürede değiştirilebilmesi, sistemlerin hava saldırılarında tespit ve imha edilmesini zorlaştırıyor.
İran’ın yüzlerce yeni sistem edinmesi; askeri tesisler, füze ve dron merkezleri ile enerji altyapısının alçak irtifadan gelebilecek saldırılara karşı korunmasını güçlendirebilir. Ancak bu silahlar, uzun menzilli hava savunma sistemlerinin yerine geçmiyor.
Önceki iddia dosyayı büyüttü
Nisan ayında ABD istihbarat değerlendirmelerine dayandırılan ayrı bir iddiada da Çin’in İran’a taşınabilir hava savunma sistemleri göndermeye hazırlandığı ileri sürülmüştü. Sevkiyatın gerçek kaynağını gizlemek amacıyla üçüncü ülkelerin kullanılabileceği savunulmuştu.
Çin’in Washington Büyükelçiliği o tarihte Pekin’in çatışmanın hiçbir tarafına silah vermediğini açıklamış ve iddiayı reddetmişti. Yeni haber, önceki iddiaya ilk kez sistem türü, adet, fiyat, aracı şirket ve olası güzergâh ayrıntıları ekliyor.
Buna karşılık 300 ila 400 sistemlik miktar ile 60-70 milyon dolarlık sözleşme henüz bağımsız kaynaklar veya resmî belgelerle doğrulanmadı. İlk sevkiyatın başlayıp başlamayacağı ve Çin’in yeni iddiaya vereceği yanıt, dosyanın bundan sonraki aşamasını belirleyecek.
